Fyrri mynd
Nćsta mynd
...
Ok
Velkomin á vef Húnahornsins. Við notum vefkökur (e. cookies) til þess að bæta upplifun þína og greina umferð um síðuna.
Með því að nota vefsíðuna samþykkir þú notkun á vefkökum og skilmála okkar.
Húnahornið
Open Menu Close Menu
Húnahornið
Þriðjudagur, 29. september 2020
NA  1 m/s
5.1°C
Olís
huni.is - RSS-efnisveita
 
September 2020
SMÞMFL
303112345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930123
FyrriNúnaNæsti
Veðurstofa Íslands
Blönduós 14:00 NA 1  5°C
Þverárfjall 14:00 A 4  -1°C
Vatnsskarð 14:00 A 6  -1°C
Brúsastaðir 14:00 NNV 2  3°C
Holtavörðuh 14:00 NV 5  -0°C
Laxárdalshe 14:00 NNA 8  3°C
Reykir í Hr 14:00 NNA 3  3°C
Reykjavík 14:00 SSA 3  9°C
Akureyri - 14:00 NNV 2  3°C
Egilsstaðaf 14:00 N 4  5°C
Vegagerðin
Holtavörðuh. 14:20 NV 5 -0°C
Laxárdalsh. 14:20 NA 6 3°C
Vatnsskarð 14:20 A 7 -1°C
Þverárfjall 14:20 A 5 -1°C
Kjalarnes 14:20 ASA 2 8°C
Hafnarfjall 14:20 N 1 7°C
VegagerðinVestfirðirVestfirðirNorðurlandNorðausturlandVesturlandAllt landiðMiðausturlandSuðvesturlandSuðurlandSuðausturland
Nöldrið
06. september 2020
Sumri hallar hausta fer
Ljúft, en um margt óvenjulegt sumar er senn á enda runnið og veturinn farinn að minna á sig með hvíta fjallatoppa. Ennþá getum við þó vonast eftir fallegum sólskinsdögum ef við erum heppin.
::Lesa

SSNV

Leita í netfangaskrá
 
Eftir Vífil Karlsson hjá Samtökum sveitarfélaga á Vesturlandi
29. september 2020
Eftir Sigurbjörn Þorkelsson
25. september 2020
Eftir Sigurbjörn Þorkelsson
22. september 2020
Eftir Inga Heiðmar Jónsson
19. september 2020
Eftir Björk Bjarnadóttur
18. september 2020
Eftir Svölu Runólfsdóttur héraðsskjalavörð
02. september 2020
Eftir Inga Heiðmar Jónsson
31. ágúst 2020
Eftir Inga Heiðmar Jónsson
26. ágúst 2020
Pistlar | 05. nóvember 2019 - kl. 10:50
Stökuspjall: Nokkrar vísur frá Daða fróða og Níelsi skálda
Eftir Inga Heiðmar Jónsson

Sjöunda barn foreldra sinna var Daði fróði Níelsson, en missti föður sinn ársgamall svo það voru ekki bjartir bernskudagar sem biðu þessa unga sveins. Hópnum var tvístrað eins og tíðkaðist á þeirri tíð. Bær fjölskyldunnar var Kleifar í Gilsfirði.

Bróðir Daða var Sveinn Níelsson, prestur í Blöndudalshólum frá 1835, síðar prestur á Staðarbakka og Staðastað. Sveinn varð þjóðfundarmaður Húnvetninga 1851, samtímamaður Björns á Brandsstöðum, ái biskups og forseta.

Daði safnaði drjúgum fróðleik á skammri ævi sinni og orti rímur, tíðavísur og tækifæriskvæði. Mest fer fyrir rímunum af kveðskap Daða segir Finnur Sigmundsson landsbókavörður sem hefur dregið saman efni um þá félaga Daða og Níels og birt í safnriti sínu, Menn og minjar.

Geymst hefur kersknisvísa Daða þar sem hann gagnrýnir vinnuhörku Sveins bróður síns á sunnudegi og kallar klerkinn hökulgarma lurk. Sr. Sveinn var þá prestur Blöndælinga og prestsetrið í Hólum:

Sínu heyi segir af
svíkjast muni þurrkur,
hefur um það hvefsnisskraf
hökulgarma lurkur. DN

Daði var einn síns liðs um ævidaga sína, en geymst hefur bréf Ketilríðar Ketilsdóttur til hans frá 1844, en þá hefur hún verið komin til húsmennsku eða barnfósturs að Geitaskarði og orðin lítt ferðafær. 

Daði vann um tíma á búi bróður síns, Hólaprests, var í nokkur ár fyrirvinna hjá ekkju upp í Gautsdal og dagsett hefur hann á Gunnsteinsstöðum þátt sinn, Æviágrip Jóns sýslumanns Espólíns hins fróða.

Daufum krafti muna míns
með - og penna stirðum
ævisögu Espólíns
eg hef skráða fyrðum. DN

Á ýmsum bæjum í Skagafirði dvelur hann síðan uns hann flytur um 1850 til Akureyrar og freistaði þess að gerast þar næturvörður, en ekki átti það við Daða. Verið var að stofnsetja prentsmiðju á Akureyri um þær mundir og má vera að Daði hafi verið hvattur til að koma þar til með fróðleik sinn.  Hann varð úti sex árum síðar í bóksöluferð vestur við Húnaflóa. Hann lagði upp frá Breiðavaði 8. des. 1856, fannst um vorið í Laxárósi á Refasveit og er jarðsettur á Höskuldsstöðum.

Daði yrkir um kjör sín:

Löngun hjá mér fulla finn
fjandskan heim að kveðja
mín er ævi margbrotin
mótlætingakeðja.

Rönd ég ekki reisi við
raunaþjökun minni
nema guð mér ljúfur lið
leggi af miskunn sinni.  DN

Kemur nú að Níelsi skálda, sem er nokkru eldri en Daði, átti sömuleiðis við mótlæti að glíma en hann yrkir hér hressilega vísu og vinsæla til söngs:

Ég að öllum háska hlæ
á hafi Sóns óþröngu.
Mér er sama nú hvort næ
nokkru landi eða öngu.
Níels Jónsson 1782 - 1857

Níels var eins og Bólu-Hjálmar hjábarn veraldarinnar og gæti hafa sagt um góðskáldin Bjarna og Jónas, sem skólamenntunar nutu: Þeim er nú ekki þakkandi þessum piltum, þó þeir komist ögn lengra en við bókleysingjarnir. Og Níels mat Eggert Ólafsson mest af öllum seinni tíma skáldum segir Ólafur Sigurðsson bóndi í Ási í Hegranesi sem rifjaði upp þessar minningar um Níels.

Annar samtímamaður Níelsar, sr. Þorkell Bjarnason, ólst upp norður í Hegranesi og mundi Níels frá barnæsku sinni. Hann segir um gáfur Níelsar: Rétt og ströng hugsun var aðalstyrkur og einkenni gáfna hans, enda fann hann það sjálfur og orti:

Þenkjurum einum þægð er í
þankaverkum mínum
eg þeim trautt að öðrum sný
aldrei hnugginn fyrir því
Fransrímur þó fóttroðist af svínum. NJ

Um sveitina ofan Sauðárkróks orti Níels:

Dali þröngum, drífa stíf
dynur í svöngum hjörðum.
Þá er öngum of gott líf
uppi í Gönguskörðum. NJ

Hagyrðingar bekktust stundum sín í milli og varð iðulega af ósætti, jafnvel mikill fjandskapur. Hér kveður Níels til Guðmundar Ketilssonar bónda á Illugastöðum, bróður Ketilríðar sem nefnd var hér að ofan og Natans:

Gvendur arfi Ketils kann
kveða í skammblendingi.
Flestra maka hygg ég hann
Húnavatns í þingi. NJ 

Til skýringa og frekari heimildir:

Fyrðar = menn
Drífa = Snjódrífa

Finnur Sigmundsson landsbókavörður safnaði ljóðum og vísum eftir Daða og Níels og skrifaði inngang að þáttum um þá í safnrit sitt, Menn og minjar.

Daði fróði á vísnavef: https://bragi.mmagnusson.net/hunafloi/hofundur.php?ID=15705
Bróðir Daða, Sveinn Níelsson prestur síðast á Staðastað mægðist Bólstaðarhlíðarætt með seinni konu sinni: https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=569
Níels skáldi á vísnavef: https://bragi.mmagnusson.net/skag/hofundur.php?ID=15335

Ingi Heiðmar Jónsson

Höf. rzg
 
Prenta Prenta  
 
Til baka
 
Húsfrúin
04. febrúar 2020
Róbinson Krúsó meðferðin
Við getum flest verið sammála um að jákvæð hugsun sé forsenda þess að samþykkja það að jákvæðni auki líkurnar á skilningi og að skilningur sé ein helsta breytan í góðum mannlegum samskiptum.
::Lesa
Spaugið
04. febrúar 2020
Sherlock og Watson
Sherlock Holmes og Dr. Watson fóru í útilegu. Eftir að hafa gætt sér á góðum mat og drukkið flösku af víni, bjuggu þeir um sig og fóru að sofa.
::Lesa

©2020 Húnahornið